Eki

11

Sözlü Edebiyat Dönemi

Ekim 11, 2009 | Yorum Gnder

Sözlü Edebiyatın Özellikleri

* , Türklerin henüz yazıyı kullanmadıkları dönemdir. Yani başlangıçtan 8. yüzyıla kadar olan dönemdir.

* Bu dönemde ürünler tamamen sözlüdür. Düşünce ve hayaller şiirle anlatılmıştır.

* Bu döneme ait ürünlerin bazıları günümüze kadar gelmiştir.

* Bu döneme ait yazılı eser, yok denecek kadar azdır.

* Bu dönemde Türkler, göçebeliğe dayanan günlük hayatlarında ve özellikle düzenledikleri törenlerde (sığır: av töreni; şölen: zi­yafetler; yuğ: ölüm töreni) bir araya geldiklerinde “ozan”, “kam” veya “baksı” denilen şairler “kopuz” denilen saz eşliğin­de “koşuk”lar ve “sagu”lar söylemişlerdir.

* Nazım birimi dörtlük; vezin, hece veznidir.

* Şiirlerde yarım kafiye kullanılmıştır.

* Dil, duru ve sadedir. Dilde yabancı sözcük yoktur.

* Kahramanlık, savaşlar ve tabiat gibi daha çok somut konular işlenmiştir.

* Sözlü edebiyat ürünlerinin en eskileri, Uygurlar döneminde ya­zıya geçirilen ilâhî ve dualardır.

Mitolojik Öğelerin Oluşma Nedeni

Bir ulusun yaşamında derin izler bırakan doğal olaylar, savaş­lar vb. halk arasında anlatıla anlatıla mitolojik özellikler kazan­mıştır. Bu tür olaylar da destanları ortaya çıkarmıştır. Destanlar­da mitolojik öğeler vardır. Destanlar döneminde Türkler arasın­da “kadın, at, bozkurt, ışık, ağaç, aksakallı ihtiyar” gibi motifle­rin öne çıktığını görüyoruz. Bunlar Türklerin yaşamlarında ege­men olan motiflerdir ve Türkler bu motiflere yaşamlarında ayrı bir değer ve anlam vermişlerdir. Örneğin “bozkurt”, yol göste­ricidir, tanrıdır, Türk ulusunun anasıdır. Ergenekon, Türeyiş ve Bozkurt destanlarında bu görülmektedir.

Destanlarda sürekli işlenen bu motifler zamanla mitolojik un­surlara dönüşmüştür.

Sözlü Edebiyat İle Mitoloji Arasındaki İlişki

Destan, sözlü edebiyatın ilk ürünlerinden biri oldu­ğu için destanlardaki mi­tolojik öğeler sözlü ede­biyatta sık sık görülmek­tedir. Mitoloji, toplumu derinden etkileyen olay­ların halk arasında anla­şmasıyla ortaya çıkmaktadır. Sözlü edebiyatın halk arasında meydana geldiği göz önüne alındığında mitoloji ile sözlü ede­biyat arasında yakın bir ilişki vardır. Kadın, at, bozkurt, ışık, ağaç gibi mitolojik öğeler sözlü edebiyatta da yer almaktadır. Destan döneminde mitolojik hikâyeler sözlü edebiyatın özellik­le de destanların oluşumunu hızlandırmıştır.

Sözlü dönem edebiyatı:

1. Coşku ve heyecanı dile getiren metinler (koşuklar, sagular)

2. Olay çevresinde oluşan metinler (destanlar)

İlgili Konular


Comments

Name (gerekli)

Email (gerekli)

İnternet sitesi

Speak your mind