İyi de İki cümle üstte
“.. Yavuz Sultan Selim’in Memlük Sultanı Tomanbay’ın asılışını hayal perdesinde canlandıran bir hayal sanatçısını, oğlu Kanuni Sultan Süleyman’ın da görmesini arzu ederek İstanbul’a getirmesiyle gölge oyunu İstanbul’a gelmiştir.”

denmiyor mu?

Memluk sultanın adı nasıl TUMANBAY oluyor?
Mısır arap değil mi?

Karagöz’ün mısırdan geldiği yönündeki tez tümüyle uyduruk tarih dışıdır. Şöyle ki:
1-Kendine Türk yurdu diyen o dinemde Memluk imparatorluğudur: diyar-ı Türkiya denir..Gölge oyunu buradan alınmışsa bile Memlük imparatorluğu türk ve çerkez baskın kültürü altındadır. Osmanlıda ise aynı dönemde köylü kaba saba adama Türk denir.

2-Bu tezi ortaya atan kişi, bir belgeden söze eder. Kitabında da dipnot verir. fakat eser bibliyografyasında geçmez. BU akademik bir trikdir. Kesin belge diye sunulan eserin yüzünü bile görmemiştir bu kişi, ne yapmıştır? Bir başka kaynaktaki alıntıyı kullanmıştır.

3-Bu kesin kanıt, ibn İyas ın mısır tarihidir. Süleymaniye kütüphanesinde iki ayrı yazması vardır. Yazma zülkarneyn in kim olduğunu anlatmakla başlar. Zülkarneyn Kuranda geçer, ve bir misal teşkil eder, kim olduğu değil ne yaptığı önemli olduğu için önemlidir kuranda. Ama ibn iyas bu mitolojik karaktere tarihsel kimlik arayan bir tarihçidir. Yine yazmanın dğeişik yerlerinden cinler, doğa üstü varlıklar, çölden olağan üstü hikayeleri tarihivaka olarak anlatır. Anlatırken de, rivayet eder. Yani bunları da ona başkası anlatmıştır. Gölge oyunu ile ilgili iki bölüm vardır, birincisinde gece hırsızlık ve gasp fazla olduğundan bu oyunları Osmanlının yasakladığından bahseder. Diğeri ise Tumanbay’ın asılışını sulatnın seyretmesidir. İkinci yine rivayettir. Kendisine başkaları aktarmıştır. Akatarılan Sulatanın bu gölge oyuncusuna “benimle İstanbul’a gel” dediğidir. Gölge oyuncusunun gittiğinden bahis yoktur….

Karagöz, tüm yapısı ile şamanik ve asyaya özgü bir oyundur. Mısır’dan geldiği yönündeki iddia, 70 li yılların politik ortamının ürünüdür. O dönemde bir kesim her konuyu körü körüne orta asyaya bağlarken, bir kesim de karşı tezler savunuyordu.

Karagöz’ün Mısırdan gelişi artık bir GALAT(doğru kabul edilmiş hata) olmuştur. Birkaç yıl içinde tarafımca yayınlanacak (ikinci elden olmayan dipnotlarla) yazılarla durum açıklığa kavuşacaktır.

Karagöz tekniğindeki gölge oyunu moğol istilaları ile batıya gelmiştir. Deri tasvirlere MÖ 500 yılından orta asyada bulunmuş örnek mevcuttur. Üstelik bu kaynak batıda neşredilmiştir.

Alpay EKLER
karagöz sanatçısı