Bilge Öğretmen » Coğrafya

İşte İL İL Türkiye’nin nüfusu

admin — Mon, 25 Jan 2010 20:50:43 +0000

Türkiye’nin 2009 yılında, nüfusu rakamsal olarak en fazla artan ili İstanbul oldu.

İstanbul’un nüfusu bir yıl içinde 218 bin kişi artarak 12 milyon 915 bin 158′e ulaştı. Buna göre kente, 74 bin 710 kişinin yaşadığı Bayburt ilinin 3 katı nüfus 1 yılda eklenmiş oldu.

İŞTE İL İL TABLO – TIKLAYIN

TÜİK’in ”Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2009 Nüfus Sayımı Sonuçları”na göre, Başkent Ankara’nın nüfusu, 101 bin kişi artışla, 4 milyon 650 bin 802 kişiye yükseldi. İzmir, Antalya, Bursa, Gaziantep, Mersin, Adana ve Hatay da nüfusu en fazla artan illerin başında geldi.

İlçe ilçe nüfusları görmek için TIKLAYIN

Nüfusu 1 yıl içinde rakamsal olarak en fazla düşen il ise Mardin oldu. Kentin nüfusu, 12 bin 845 kişi azaldı. Kars, Çorum, Ardahan, Kırklareli, Tunceli en fazla düşüş gözlenen iller arasında yer aldı.

Nüfus artış hızı açısından bakıldığında Türkiye ortalaması binde 14,5 olurken, Tunceli, binde 40 ile nüfus artış hızının en düşük kaldığı il olarak belirlendi. Nüfus artış hızı en düşük ilk üç il Tunceli (binde -40), Ardahan (binde -37) ve Kars (binde -18,1) oldu. Nüfus artış hızı en yüksek iller de Çankırı (binde 49,4), Bilecik (binde 45) ve Isparta (binde 32,2) şeklinde sıralandı.

Genel olarak Türkiye’de 81 ilden 67′sinin nüfusu bir önceki yıla göre arttı, 14′ünün nüfusu azaldı.

http://www.bilgisorgula.com/iste-il-il-turkiyenin-nufusu

İlgili Konular

Meddah ve Özellikleri

admin — Sun, 11 Oct 2009 20:49:17 +0000

* Methedici (övücü), taklitler yapıp hoş öyküler anlatarak halkı eğlendiren sanatçıya meddah denir. Türk halk zekâsının ve halkın, olayları karikatürize etme gücünün büyük sanatlarından biri olan meddahlık, yüzyıllar boyunca usta-çırak ilişkisine bağlı kalınarak devam ettirilmiş ve Türk halkı arasında büyük ilgi görmüştür.

* Meddahlık geleneği göstermeye bağlı edebî metinler içinde yer almakla beraber, “anlatma” eyleminin ön planda olduğu geleneksel Türk tiyatrosu türlerinden biridir. Çünkü meddahlar genellikle, taklit yeteneği ve geniş hikâye dağarcığıyla insanları eğlendirmeye çalışır.

* Meddahlık için tek adamlı tiyatro veya tek kişilik orta oyunu da diyebiliriz. Gerçekten de meddah oyuncusu, orta oyunundaki bütün tipleri, varlığında birleştirip kılıktan kılığa girerek sesini, değiştirerek, küçük aksesuarların da yardımı ile sahnede canlandıran bir aktördür. Yüksekçe bir yerde oturarak bir öyküyü başından sonuna kadar, canlandırdığı kişileri ağız özelliklerine göre anlatır.

* Meddah da Karagöz ve orta oyunundaki gibi gücünü taklit sanatından alır. Meddah, kişilerin ağız özelliklerini taklit ettiği gibi hayvanların, doğanın ve cansız nesnelerin seslerini de taklit eder. Bu oyunun temelinde taklit öğesinin bulunması, onun göstermeye bağlı edebî metinler içinde değerlendirilmesinde önemli bir etkendir.

* Karagöz ve orta oyununda zaman sınırlaması (bir-iki saat) olmasına karşılık meddah oyunlarının yer ve zaman sınırlaması yoktur. Anlattığı hikâyenin içeriğine uygun olarak meddahın gösterisi saatlerce, çoğu zaman ikindiden gece yarısına, hatta sabaha, bazen birkaç hikâyenin birbirine bağlanarak ve o anda doğaçlanarak (coşkuyla uydurularak) günlerce, haftalarca sürdüğü belirtilmektedir.

* Meddahlar, repertuarlarında her zaman hazır bulunan Köroğlu, Battal Gazi, Hz. Ali’nin kahramanlık hikâyeleri, Ferhat ile Şirin, Leyla ile Mecnun, Arzu ile Kamber, Aslı ile Kerem gibi halk hikâyelerini anlatırlar. Bunun yanı sıra yaşanmış olayları, duydukları yeni aşkları derleyerek, sanatçı içgüdüleri ile bunları yeniden yorumlayarak, harmanlayarak, yerine göre uzatıp kısaltarak, seyircinin profiline ve izleme coşkusuna göre, o anda doğaçlama yoluyla anlatırlar. Diyebiliriz ki meddahlar bazen anlatarak, bazen oynayarak mesleklerini icra ederler.

* Perdesi, sahnesi, elbiseleri, dekoru, kişileri bulunmayan bu tiyatronun her şeyi meddah denilen o tek adamın zekâsına, bilgisine, söz söylemedeki başarısına bağlıdır. Sanatlarını kahvehane veya benzeri yerlerde icra ettiklerinden bir sahne düzeni yoktur.

* Meddahların çoğu, klasikleşmiş, “tekerleme”ye benzeyen beyitlerle veya söz gruplarıyla öykülerine başlar ve bitirir. Meddah “Haak dostum Haak!” diyerek çoğunlukla şu beyitlerle öyküye girer:

Haak dostum Haak!

Sühansaz-ı gülistan-ı nezâket

Nihal-i gonca-ı bag-ı zarafet

Söyledikçe sergüzeşti, verir bezme letâfet

Dinle imdi bende-i âcizden bir hoş hidâyet

İdeyim meclise bir kıssa beyân

“Kıssadan hisse âlâ ârif olan

İsim isme, kisib kisbe, semt semte benzer

Çeçmiş zaman söylenir, yalan-gerçekvakit geçer

* Meddahın iki aracı vardır; biri boynuna doladığı mendili, öteki de elinde tutuğu sopasıdır. Mendille çeşitli başlıklar yapar, terini siler. Sopayı da oyunu başlatmak, seyirciyi suskunluğa çağırmak, kapıyı vurmak için ya da saz, süpürge, tüfek, at yerine kullanır. (Osmanlının son dönemlerinde sopa veya baston diye tabir edilen bu aletin önceki adı “pastav”dır.)

* Bitişte özür diler, oyundan çıkan sonucu (kıssa) bildirir. Bir sonraki anlatacağı öykünün adını ve öyküyü nerede anlatacağını söyler.

* Meddahlıkta da Karagöz ve orta oyununda olduğu gibi yazılı bir metne bağlı kalmak söz konusu değildir.

* Tek kişilik gösteri olmaları yönüyle meddahlık ile günümüz sahne etkinliklerinden olan “stand up” arasında benzerlikler vardır. Bu etkinliği gerçekleştiren şovmenler ile meddahlar arasında benzerlikler olduğu gibi farklar da vardır.

* Meddahlık sözlü gelenek içinde günümüze kadar gelmiştir. Günümüzde meddahlıkla ilgili birkaç dağınık yazma ve taş baskısı kitap dışında fazla kitap yoktur. İstanbul Üniversitesi Kitaplığında bulunan “Mecmua-ı Fevaid” meddahlar üzerine yazılmış önemli bir kaynaktır.

İlgili Konular

Orta Oyunu ve Özellikleri

admin — Sun, 11 Oct 2009 20:48:16 +0000

Orta oyunu çevresi izleyicilerle çevrili bir alan içinde oynanan, yazılı metne dayanmayan, içinde müzik, raks ve şarkı da bulunan doğaçlama bir oyundur.

* Orta oyununun adının geçtiği ilk belge 1834 tarihlidir. Daha eski kaynaklarda bu oyun; kol oyunu, meydan oyunu, taklit oyunu, zuhuri gibi adlarla anılmıştır.

* Gölge oyunundaki Hacivat’la Karagöz’ün, Pişekâr ve Kavuklu tiplerine dönüşerek sahnede gerçek aktörlerce oynanan bir şekli olarak düşünülebilir.

* Oyunun dekoru; yeni dünya denilen bezsiz bir paravandan ve dükkân denilen iki katlı bir kafesten oluşur. Yeni dünya ev olarak, dükkân da iş yeri olarak kullanılır. Dükkânda bir tezgâh, birkaç hasır ve iskemle bulunur.

* Orta oyunu, han ya da kahvehane gibi kapalı yerlerde oynanmakla birlikte, genel olarak açık yerlerde, ortada oynan bir oyundur. Oyunun oynandığı yuvarlak ya da oval alana palanga veya meydan denir. Bu alanlar günümüzdeki gibi olmasa da oyun için bir çeşit sahne görevini üstlenir.

* Orta oyunu kişileri ve bölümleri Karagöz oyunu ile büyük oranda benzerlik gösterir. Oyunun başoyuncuları Kavuklu ile Pişekâr’dır. Kavuklu, gölge oyunundaki Karagöz’ün; Pişekâr’da Hacivat’ın karşılığıdır. Pişekâr; akıllı okumuş, iyiyi kötüyü ayıran, orta sınıf şehirliyi temsil eden bir tiptir. Kavuklu ise cahil, ahmak geçinen ama aslında kurnaz, zeki ve neşeli bir halk tipidir.

* Orta oyununda da gülmece öğesi, Karagöz oyunundaki gibi, taklit, nükte, yanlış anlama, anlamazlıktan gelme ve güldürücü hareketlere dayanır. Oyunda çeşitli mesleklerden, yörelerden, uluslardan insanların meslekî ve yöresel özellikleri, ağızları taklit edilir. Bunlar arasında Arap, Acem, Kastamonulu, Kayserili, Kürt, Balama, Frenk, Laz, Yahudi, Ermeni vb. sayılabilir. Farklı etnik köken ve dinlerden olan bu kişiler, hem Osmanlı devletinin yapısının hem de oyunun ortaya konduğu zaman diliminin en somut gerçekliğidir.

* Orta oyununda erkekler tarafından canlandırılan kadın tipine “zenne” adı verilir.

* Oyundaki kahramanların gerçek kişiler olması yönüyle, Türk halk tiyatrosu içinde modern tiyatroya en yakın olanıdır.

* Orta oyunu da diğer geleneksel Türk tiyatrosu çeşitleri gibi yazılı bir metne bağlı değildir. Fakat bu oyun da -Karagöz’deki gibi- sözlü gelenekte kendi kurallarını oluşturmuş ve ana hatları önceden belirlenmiştir. Oyuncular bunu dile getirirken doğaçlama ile zenginleştirerek sahneye koyarlar.

* Müzik ve raks (dans) bu oyunun önemli unsurlarındandır. “Zurna” ve “çifte-nâra” gibi nefesli ve vurmalı çalgılarla söylenen türkü ve şarkılara “köçekler danslarıyla eşlik eder.

* Oyun, halk tiyatrosunun diğer çeşitleri gibi usta-çırak ilişkisi içerisinde varlığını sürdürmüştür.

* Kavuklu Hamdi ile Pişekâr Küçük İsmail Efendi, orta oyununun önemli ustaları sayılır.

* Cumhuriyetten sonra değişen sanat anlayışına uymayan, gittikçe yaygınlaşan modern tiyatro ile baş edemeyerek yavaş yavaş kaybolmaya yüz tutan orta oyunu bu gelenekten yetişmiş son oyuncu olan İsmail Dümbüllü’nün ölümüyle (1973) tarihe karışmıştır.

* Orta oyunu dört bölümden oluşur: Giriş (öndeyiş), muhavere (söyleşme), fasıl ve bitiş.

Orta oyununun Bölümleri:

Giriş (mukaddime, öndeyiş): Zurnacı, Pişekâr havası çalar. Pişekâr, elinde “pastal” adı verilen şakşakla çıkar ve izleyiciyi selamladıktan sonra zurnacıyla konuşur. Bu konuşmada oynanacak oyunun adı bildirilir. Daha sonra zurnacı Kavuklu havasını çalar. Kavuklu ile Kavuklu arkası oyun alanına girer. İkisinin arasında kısa bir konuşma geçer. Sonra bu kişiler birden Pişekâr’ı görüp korkarlar ve korkudan birbirlerinin üstüne düşerler. Bazı oyunlarda zenne takımı ve Çelebi’nin daha önce çıkıp Pişekâr’la konuştukları bir sahne de vardır.

Muhavere (Söyleşme): Bu bölüm Kavuklu ile Pişekâr’ın birbiriyle tanıdık çıktıkları tanışma konuşmasıyla başlar, iki alt bölümden oluşan muhavere bölümünde, Kavuklu ile Pişekâr’ın birbirinin sözlerini ters anlamaları bir gülmece (hatta çatışma) oluşturur ki bu bölüme arzbâr denir. Arzbârdan sonra tekerleme bölümü başlar. Tekerlemede Kavuklu, başından geçen olağandışı bir olayı Pişekâr’a anlatır. Pişekâr da bunu gerçekmiş gibi dinler, sonunda bunun düş olduğu anlaşılır.

Fasıl: Oyunun asıl konusunun işlendiği bölümdür. Orta oyunu fasılları genellikle iki paralel olay dizisinde gelişir. Dükkân dekorunda gelişen olaylarda genellikle Kavuklu bir iş arar. Pişekâr’ın ona iş bulmasıyla olaylar gelişir. Dükkâna gelip giden çeşitli müşterilerle ilgili oyunlar da vardır, ikinci olaylar dizisi yeni dünya denilen ev dekorunda geçer. Zenne takımının, Pişekâr aracılığıyla ev araması ve bir eve yerleşmesi biçiminde olaylar gelişir.

Bitiş: Oyunun son bölümüdür. Pişekâr, gölge oyununda olduğu gibi “Her ne kadar sürç-i lisan ettik ise affola!” der ve izleyicilerden özür dileyerek gelecek oyunun adını ve yerini bildirir. Ardından dört bir yanına temenna ederek meydandan çıkar ve oyunu kapatır.

Orta Oyununun Dağarcığı

Geleneksel Türk halk tiyatrosunun önemli seyirliklerinden olan orta oyunun başlıcaları şunlardır: Mahalle Baskını, Terzi Oyunu, Yazıcı Oyunu, Büyücü Hoca, Fotoğrafçı, Hamam, Tahir ile Zühre, Kale Oyunu, Pazarcılar, Çeşme, Gözlemeci, Çifte Hamamlar, Kunduracı, Eskici Abdi

İlgili Konular

Karagöz ve Özellikleri

admin — Sun, 11 Oct 2009 20:46:54 +0000

Karagöz bir gölge oyunudur. Kahramanların, deriden yapılmış ve “tasvir” adı verilen renkli figürlerin (insan, hayvan, bitki, eşya vb.) hareket ettirilerek, geriden aydınlatılmış bir perdeye yansıtılması esasına dayanan halk tiyatrosuna “gölge oyunu” denir. Bu oyunun, başkahramanlarından birinin adı dolayısıyla daha çok “Karagöz” diye anılır.

Karagöz oyununun özellikleri:

* Karagöz oyunu, başta konuşmadaki taklit yeteneği ve el mahareti olmak üzere birçok yeteneğe sahip “hayalî, hayâlbâz” veya “karagözcü” denilen bir kişi tarafından oynatılır. Hayali, figürleri hareket ettirirken aynı zamanda kahramanların konuşmalarını da seslendirir. Yanında şarkı okuyan ve def çalan yardımcılar da bulunur.

* Modern tiyatroda belli bir metne bağlı kalma zorunluluğu varken doğrudan yazılı bir metne bağlı kalmadan oynanır. Yazılı metni olmasa da oyununun ana hatları önceden belirlenmiş fakat dile getirilmesi “hayali”nin ustalığına bırakılmış sözlü metinleri vardır, diyebiliriz. Hayali, bu oyunu canlandırırken Karagöz’ün yüzyıllar içinde oluşup şekillenen geleneğinden faydalanır.

* Karagöz’de bugünkü anlamıyla sahne yoktur. Onun yerine ardından aydınlatılmış bir beyaz perde bulunur.

* Karagöz’ün kahramanları da günümüz modern tiyatrosunda olduğu gibi sahneye çıkıp oynayan insanlar değildir. Bu oyunun kahramanları deve derisinden ya da mukavvadan kesilmiş çeşitli hayvan, bitki veya eşya figürleridir. Bu figürleri karakterlerine ve konuşma tarzlarına göre oynatıp konuşturan ise bir kişidir. O da oyunun âdeta yönetmeni sayılan “hayali”dir.

* Başoyuncuları, Hacivat ve Karagöz’dür. Bunlar birçok özelliği kendilerinde barındıran birer “tip”tir.

* “Karagöz, öğrenim görmemiş fakat zeki, nüktedan (şakacı) bir kişiliğe sahiptir. Hacivat ise biraz öğrenim görmüş, bilgiç geçinen, gösteriş meraklısı, yarı aydın insan tipini temsil eder. Oyun Hacivat’ın söylediklerini Karagöz’ün yanlış anlamasından doğan çatışma üzerine kurulmuştur.

* Hacivat ve Karagöz’ün dışında Osmanlı imparatorluğu içinde yer alan her kesimden insan tipi oyunlarda yer alır. Bu tiplerin en önemlisi şunlardır: Kayserili, Kastamonulu, Bolulu, Eğinli, Arap, Acem, Arnavut, Laz, Kürt, Rumelili, Muhacir, Ermeni, Yahudi, Rum, Beberuhi, Tiryaki, Kekeme, Sarhoş, Tuzsuz Deli Bekir, Çelebi, Köçek, Zenne

* Karagöz oyunlarının olmazsa olmazlarından biri de müziktir. Oyunun başında ve sonunda, tiplerin perdeye gelişinde, bazı sahnelerde köçeklerin oynadıkları oyunlar sırasında müzik öğelerinden yararlanılır.

* Karagöz oyunları usta – çırak geleneği içinde yüzyıllarca devam etmiştir.

* Karagöz oyunu, dört bölümden oluşur: Mukaddime (giriş), muhavere (söyleşme) fasıl ve bitiş.

Karagöz Oyunun Bölümleri:

* Mukaddime (Giriş): Oyunun başlangıç bölümüdür. Perdeye görüntü verilmeden önce müzik başlar. Sonra göstermelik adı verilen ağaç, çiçek, gemi gibi süslerden oluşan konuya uygun olarak bir görüntü verilir; ardından nâreke denilen kamıştan yapılmış bir düdüğün sesi olan “nareke zırıltısı” ile bu görüntü kaldırılır. Sonunda Hacivat, müzik eşliğinde bir semai okuyarak perdeye girer; “Of … hay Haak! diyerek perde gazeline başlar.

* Muhavere (Söyleşme): Asıl konuyla ilişkisi olmayan Karagöz ile Hacivat arasındaki karşılıklı konuşmalara dayanır. Nükte ve cinaslara dayalı bu bölüm; Karagöz’ün, dostu Hacivat’ın sözlerini yanlış-anlaması ve bunlara gülünç anlamlar vermesiyle oluşur. Muhaverede yalnız Hacivat ve Karagöz bir oyun oynar.

* Fasıl ( Oyun): Asıl oyunun yer aldığı bu bölümde, konuya uygun olarak çeşitli tipler perdeye gelir. Bunlar kendi azınlık Türkçesiyle veya yöresel ağızla konuşarak seyirciyi güldürür. Bazen Hacivat’ın da katılmasıyla bu konuşmalar devam eder ve düğümlenir. Daha sonra külhanbeyi, sarhoş, efe gibi tiplerden birisinin gelmesiyle düğüm çözülür. Karagöz oyunları genellikle adlarını bu bölümün içeriğinden alır.

* Bitiş: Bu bölüm çok kısadır. Karagöz’le Hacivat arasında kısa bir söyleşme geçer. Bu söyleşmede oyundan çıkarılacak sonuç da belirtilir. Karagöz ile Hacivat’ın aralarındaki konuşma kavga ile son bulur. Hacivat:

Yıktın perdeyi eyledin viran

Varayım sahibine haber vereyim heman

diyerek oyunun bittiğini haber verir, kusurlar için özür diler, gelecek oyunun adını söyleyerek perdeden ayrılır. Karagöz de “Her ne kadar sürç-i lisan ettik ise affola!” der ve böylece oyun sona erer.

Karagöz Oyununun Dağarcığı

Bilinen Karagöz oyunlarının sayısı çoksa da Karagöz oyununun klasik dağarcığı yirmi sekiz oyunda birleşmiştir. Bu oyunlardan bazıları şunlardır: Ağalık, Bahçe Sefası, Balıkçılar, Baskın, Leyla ile Mecnun, Ferhat ile Şirin, Cambazlar, Sahte Esirci, Hain Kâhya, Horozlu Düğün, Karagöz’ün Yalova Sefası, Cin Çarpması, Kanlı Nigâr, Kanlıkavak…

Karagöz Oyununda Yer Alan Tipler

Karagöz oyunun en önemli kişileri Karagöz ile Hacivat’tır. Karagöz, okumamış halkı; Hacivat ise aydın ya da yarı aydın kimseleri temsil eder. Oyunda konuya göre türlü meslek, yöre ve uluslardan kişiler, kendi şiveleri ile taklit edilir.

Karagöz oyununun diğer önemli tipleri şunlardır:

* Çelebi (genç, züppe, mirasyedi)

* Kürt (hamal, bekçi)

* Altı Kulaç Beberuhi (cüce ve aptal)

* Arnavut (bahçıvan, korucu, bozacı)

* Tuzsuz Deli Bekir (sarhoş, zorba)

* Acem (zengin, tüccar)

* Efe (zorba)

* Ak Arap (dilenci, kahve dövücüsü)

* Matiz (sarhoş)

* Zenci Arap (lala, köle)

* Zenne (kadın)

* Yahudi (bezirgân)

* Kastamonulu (oduncu, bekçi)

* Ermeni (kuyumcu)

* Bolulu (aşçı)

* Frenk ve Rum (doktor, terzi, tüccar)

* Kayserili (pastırmacı)

* Lâz (kayıkçı, kalaycı)

* Rumelili (pehlivan, arabacı)

* Tiryaki (lâf ebesi)

İlgili Konular

Leyla ile Mecnun Hikayesi

admin — Sun, 11 Oct 2009 20:45:40 +0000

Asil, faziletli ve zengin bir Arap emiri, itibarını ve mirasını bıracak bir erkek evlat sahibi olmak için türbelere adaklar adar, sürekli Allah’a yalvarır. Sonunda duaları kabul olur ve bir erkek çocuğu olur. Çocuğa Kays adı verilir.

Kays on yaşına gelince okula gönderilir ve orada Leyla ile karşılaşır. Kays ile Leyla birbirlerini severler. Okuldayken sürekli bir arada bulunurlar; ancak aşkları gizli kalmaz, çevreye yayılır. Dedikodular, Leyla’nın annesinin kulağına gidince annesi Leyla’ya kızar, ona öğütler verir. Leyla anlatılanları inkâr etse de ailesi onu okuldan alır. Kays, okulda Leyla’yı göremeyince üzüntüden çılgına döner, ağlayıp inler, felekten yakınır, okulu bırakarak başıboş dolaşmaya başlar ve sonunda çöllere düşer. Kays, o günden sonra “Mecnûn” (aklını yitirmiş, çılgın) diye anılır.

Bir gün arkadaşları Mecnun’u biraz gezdirmek eğlendirmek amacıyla birlikte kıra çıkmaya karar verirler. Leyla ile Mecnun burada karşılaşınca düşüp bayılırlar. Kızlar, Leyla’yı ayıltıp eve götürürler. Mecnun da ağlayarak ve şiirler söyleyerek tekrar çöle döner.

Mecnun’un Babası oğlunun bu durumuna çok üzülür ve onu arayıp çölde bir köşede bulur. “Leyla bizdedir” diye kandırıp onu eve getirir. Evde Mecnun’a öğütler verir, hangi kızı beğenirse alacağını söyler. Ancak gözü Leyla’dan başkasını görmeyen Mecnûn yine çöllere döner.

Mecnun’un babası çaresiz kalınca kabilesinin büyükleriyle birlikte Leyla’yı istemeye gider. Leyla’nın babası Kays’ın artık “mecnun” (deli, çılgın) diye anıldığını, bu durumda bir deliye kız veremeyeceğini söyler. Ancak iyileştiği taktirde kızını Kays’a verebileceğini söyler.

Mecnun’un babası oğlunu bulup bu sözleri ona aktarır. Mecnun ise akıllanmasının kendi elinde olmadığını söyleyerek babasından yardım ister. Babası en iyi doktorları çağırır, Mecnun’u iyileştirmeye çalışır; ama başaramazlar. Babası Mecnun’u Kabe’ye götürür ve bu dertten kurtulması için Allah’a yalvarmasını ister. Gittikçe Leyla’dan çok aşkın büyüsüne kapılan Mecnun ise tersine derdinin artması için dua eder. Kâbe’de şu gazeli okur:

Bu gazel, Mecnûn’un münacâtıdur:

1 Yâ Râb 6ela’yı aşk-ile kılâşinâ meni

Bir dem 6e(â-yı aşıdan etme cüda meni

2 Az eyleme inayetimi ehl-i derdden

Yani ki çok belâlara kıl mübtelâ meni

3 Oldukça men götürme Belâdan irâdetüm

Men isterem belâyı çü ister belâ meni

4 Temkinümi belâ-yı mahabbetde kılma süst

Tâ dûst ta’n edüp demeye bî-vefâ meni

5 Getdükçe hüsnin eyle ziyâde nigârumun

Geldükçe derdine beter et mübtelâ meni

6 Men handan u mülâzemet-i i’tibâr ü câh

Kıl kâbil-i saâdet-ifakr ufenâ meni

7 Eyle zaîf kıl tenüm firkatinde kim

Vaslına mümkün olayetürmek sabâ meni

8 Nahıvet kılup nasib fuzulî kimi mana

Yâ Rab mukayyed eyleme mutlak nana meni

Bu gazel Mecnûn’un yalvarmasıdır.

1 Tanrı’m! Beni aşk belasıyla dost eyle, beni bir an olsun aşk belâsından ayırma.

2 Dert çekenlerden yardımını azaltma, yani beni çok belâlara düşür.

3 Ben var oldukça (benden) belâ isteğimi eksik etme; ben belâyı isterim; çünkü belâ da beni ister.

4 Aşk belâsında ağırbaşlılığımı bozma, sonra dost (beni) ayıplayıp da bana vefasız demesin.

5 Sevgilinin güzelliğini daha da arttır, (o) geldikçe beni onun derdine daha beter tutkun et.

6 Ben nerede, dünya varlığına, büyüklüğe özenip bağlanmak nerede? Beni yoksulluğun ve yok olmanın mutluluğunu kabul edici yap.

7 Onun ayrılığında vücudumu öyle zayıflat ki, sabah yeli beni götürüp ona kavuştursun.

8 Allah’ım! Fuzûlî gibi bana (da) gururu, kibri nasip edip beni benliğime sımsıkı bağlama

Babacı, Mecnûn’dan ümidini keser. Mecnûn’un duası kabul edilir ve Mecnûn tekrar çöle döner, bütün vaktini çölde aşk derdiyle geçirir. Çölde tuzağa düşmüş bir ceylan görür. Bütün varınıı vererek onu avcının elinden kurtarır, çöldeki ceylanlar da Mecnûnla dolaşmaya başlar.

Başka bir gün tuzağa yakalanmış bir güvercini kurtarır. Mecnûn artık çölde hayvanlarla dolaşır, onlarla öylesine dost olur ki kuşlar Mecnûn’un başında yuva yapar.

Bu arada Nevfel adlı bir yiğit, bir mecliste Mecnûn’un bir şiirini duyar, çok etkilenir. Mecnûn’un başından geçen acıklı durumu da öğrenince ona yardım etmek ister.

Nevfel, Leyla’nın babasına mektup yazarak kızını Mecnûn’a vermesini, yoksa gelip zorla alacağını bildirir. Leyla’nın babası, kızını Mecnûn’a vermemekte ısrar edince Leyla’nın babasının kabileleriyle Nevfel’in adamları arasında çetin bir savaş başlar. Ancak Mecnûn, bu savaşta Leyla’nın babasının savaşı kaybetmemesi için dua eder. Savaşı bir türlü kazanamayan Nevfel, Mecnûn’un yaptığı duayı da öğrenince hem üzülür hem de hırslanır. Artık savaşı kazansa da Leyla’yı zorla almaktan vazgeçer. Bunu duyan Mecnûn bedduayı bırakır. Nevfel sırf yiğitliğini ispatlamak için bir kez daha savaşır ve kazanır. Fakat sözünde durarak Leyla’yı istemekten vazgeçer, Mecnûn’u kendi haline bırakır.

Bu arada Leyla da aşk ateşiyle yanıp tutuşmaktadır. Arkadaşları onu eğlendirmek ister; ama Leyla kimseye kulak vermez. Rahat ağlayabilmek için kendi canına zarar verir. Mumla, pervaneyle, sabah rüzgârıyla, Ay’la konuşur; derdini onlara anlatır. Kızının bu durumuna çok üzülen babası, onun aşk derdinden kurtulması için, onu İbn-i Selâm’la evlendirmeye karar verir.

İbn-i Selâm, büyük bir düğün yaparak Leyla’yla evlenir. Leyla, eli kılıcında yanlarında bir peri olduğunu söyleyerek kocasını yanına yaklaştırmaz.

Mecnûn’un arkadaşlarından Zeyd adlı bir genç de Leyla’ya âşıktır. Zeyd, Leyla’nın evlendiğini Mecnûn’a ulaştırır. Acısı bir kat daha artan Mecnûn, Leyla ile İbn-i Selam arasında nelerin olup bittiğini bilmediği için Leyla’ya sitem dolu bir mektup yazar, Zeyd’in aracılığıyla ona yollar.

Zeyd, Leyla’ya mektubu verir; mektubu alınca Leyla da hemen cevap yazar. Leyla; ahde vefa gösterdiğini, zorla evlendirildiğini, kocasının kendisine dokunmadığını söyleyerek Mecnûn’un sitem ederek derdine dert katmamasını ister. Bunun üzerine Mecnûn, sitem ettiğine pişman olur.

Mecnûn’un babası, Leyla’nın babasının Mecnûn’u öldürmek üzere çöle adamlar saldığını öğrenince çöle gider, oğluna öğütler verir. Babası konuşurken Mecnûn titremeye başlar ve kolundan ellerine doğru kan boşanır. Mecnûn, Leyla’nın kolundan kan alındığını, artık iki bedende tek ruh olduklarını söyleyerek durumu babasına açıklar. Mecnûn’un ileri mertebeye vardığını anlayan babası, oğluna vasiyetlerini yaparak evine döner, kısa süre sonra da ölür.

Zeyd, Mecnûn’la Leyla arasında mektup götürüp getirir. Kavuşmalarına engel olan İbn-i Selâm’a beddua eder; İbn-i Selâm hastalanıp ölür. Zeyd, İbn-i Selam’ın öldüğünü haber verince Mecnûn’un sevineceğini zanneder. Mecnûn sevineceği yerde, İbn-i Selâm için ağlamaya başlar. Çünkü o da kendi gibi âşıktır, aşk yolunda kendini kurban etmiştir. ,

Mecnûn gerçek bir “âşık’ta bulunması gereken özellikleri bir gazeliyle şöyle sıralar:

Bu gazel Mecnun’un dilindendir:

1 Âşık oldur kim kılur cânın fedâ cananına

Meyl-i cânân etmesün her kim ki vermez cânına

2 Cânını cânâna vermekdür kemâli âşıkun

Vermeyen cân itiraf etmek gerek noksânına

3 Vasl eyyâmı verüp cânâne cân râhat bulan

Yegdür andan kim salur canın gam-ı hicrânına

4 Aşk resmin âşık öğrenmek gerek pervâneden

Kim köyer gördükde şem’ün âteş-i sûzânına

5 Fânî ol aşk içre kim benzer fenâsı âşıdan

Teyz-i câvîd ile Hızr’un çeşme-i hayvânına

6 Aşk derdinün devâsı kâbil-i dermân degül

Terk-i cân derler bu derdim muteber dermânına

7 Hiç kim cânân içim cân vermeye lâf etmesün

Kim gelüpdür bu sıfat ancak Fuzûlî sânına

Günümüz Türkçesiyle

1 Âşık, canını sevgilisi için feda edebilendir. Canını vermeyi göze alamayan, sevgili istemeye kalkmasın!

2 Âşıkın olgunluğu, canını sevgilisine verebilmededir. Canını vermeyen, (aşktaki) eksikliğini itiraf etmelidir.

3 Kavuşma gününde sevgilisine canını verip rahata eren, sevgilinin ayrılığında canına üzüntü çektirenden daha iyidir.

4 Âşık, aşkın yordamını pervaneden öğrenmelidir. Ki (o pervane) (mumu) görür görmez (kendini) mumun yakıcı ateşine düşürüverir.

5 Aşk içinde kendini yok et. Ki âşığın yok olması, Hızır’ın sonsuz bereket veren ölümsüzlük suyu çeşmesinden su içmeye benzer.

6 Aşk hastalığına ilâçla çare bulunmaz. Bu hastalığın en güvenilir çaresi candan vazgeçmektir derler.

7 Hiç kimse sevgili için canını vermekten söz etmesin

8 Ki bu özellik yalnızca Fuzûlî’nin şanına yakışır

Leyla, kocası İbn-i Selâm’ın ölümünden sonra babasının evine döner. Kocasının ölümünü fırsat bilen Leyla, iki yıl gecesini gündüzünü matemle geçirir. Aslında Mecnûn için ağlamaktadır. Dillere düştüğünü gören babası, kabilesiyle beraber başka bir yere göç etmeye karar verir Bu göç sırasında Leyla’nın devesi çölde kaybolur. Yolunu kaybeden Leyla çölde bir adamla karşılaşır Adam, adının Mecnûn olduğunu söyleyince Leyla ona çıkışır. Mecnûn şiir okuyarak hikâyesini anlatınca, Leyla onu tanır; ama o Leyla’yı tanımaz ve Leyla’nın kim olduğunu şu sözlerle sorar:

“Ey bana sırrını açan v e lütufkâr sözleri ile beni şereflendireni “Kimsin?

Bana adını açıkla, bu çölde ne arıyorsun?

Tatlı tatlı sözler söylüyor, gönlümün hâline acıyorsun.

Bu, gönlümü, alıp başımın üzerine gölge salmak boşuna değil

Mademki Bende anlama ihtimali yok; ey güzel insan, sen kendinin kim olduğunu söyle!”

Leyla ve onun ilgisizliğinden yakınır ve kendini şu sözlerle tanıtır:

“Canının arzusu, hasta ve yaralı gönlünün muradı olan Leyla Senim”

“Eğer Hasta isen tabibin benim; yok,, eğer âşık isen sevgilin de benim.”

“Gel vuslat meclisine mahrem olda biran için olsun benimle beraber bulun.”

Bunun üzerine Mecnûn da Leyla’yı tanır. Ne var ki Mecnûn dünya zevklerinden tamamen uzaklaşmış, ilahî aşka ulaşmış, sadece ruhu ile yaşar olmuştur ve tanınmaz hâldedir. Artık onu bedenen değil, ruhen sevmektedir. Gözünde maddenin önemi yoktur. Çünkü o ilâhi (gerçek) aşka erişmiştir.

Artık ikilik ortadan kalkmıştır. Bunu…

Ger men men isem neşen sen ey yâr

Ger sen sen isen ney em men-izâr

beytiyle anlatır.

Leyla, Mecnûn’un yüce bir merkeze ulaştığını anlar, kendisini aramaya gelen adamla oradan ayrılır, eve döner.

Leyla, Mecnûn’dan umudunu kesmiştir. Ona kavuşmanın mümkün olmadığını anlar, ölmek için Allah’a yalvarır. Dileği yerine gelir, yataklara düşer, annesine gidip Mecnûn’u görmesini ve duasını almasını vasiyet ederek umutsuzluk içinde genç yaşta ölür.

Mecnûn, Leyla’nın ölümünü Zeyd’den öğrenince yanık bir ciğerle âh çeker. Zeyd’in ardına düşüp Leyla’nın mezarına gider. Üstüne kapanıp mezarı kucaklar. Önce ona sonra ecele niyaz eder:

Ya Râb mânâ cism u can gerekmez

Cânânesüz cihan gerekmez

beytini okuyan Mecnûn şöyle devam eder:

“Ey ay yüzlü! Bu yolda benim yoldaşımmdın; yoldaş, yoldaşı bırakıp gider mi?”

“Ey ömür! Gel şimdi sen de sona er! Çünkü âlem gözüme zindan oldu.”

“Yârim var iken âlem hoş idi; madem artık yâr yok, o hâlde her şey yok olsun!”

“Ey ecel! Seni arzuluyorum, kerem et, elemlerimi gider, gamlarımı kaldır!”

Bu kararsız ve zavallı âşık “Leyla” diyerek tatlı canını verir.

Mecnûn’u derin bir keder içinde Leyla’nın yanına gömerler. Oraya bir mezar taşı dikerler. Zaman içinde hikâye dilden dile yayılır, bu mezar halk arasında kutsal bir yer hâline dönüşür. Zeyd buranın türbedarı olur. Bir gün o mezara yaslanıp dalar. Rüyasında bir güzel bahçe içinde birçok güzeller arasında iki çok güzel insan görür. Oranın neresi, bu insanların da kim olduğunu sorar. “Burası cennet bahçesidir. Yanlarındaki huri ve gılmanlardır. Bu iki seçkin insan da Leyla ve Mecnûn’dur cevabını alır.

İlgili Konular

11. Sınıf Coğrafya, Sayfa 194-195-201-202

admin — Sun, 11 Oct 2009 15:45:18 +0000

11. Sınıf Coğrafya, Sayfa 194-195-201-202

SAYFA 194’DEKİ ETKİNLİK-

Aşağıdaki tabloda keşifler ve icatlar verilmiştir. Örnekteki gibi bu keşif ve icatların önemini arttırdığı doğal kaynağı yazınız.

Keşif ve icatlar Önemi artan
Bitkiler kültür altına alınması ile Tarım toprağı
Buhar makinesinin icadı ile Kömür ve demirin
Dinamonun icadı ile Akarsuların
Neolitikte hayvanların evcilleştirilmesi Meraların ,toprağın
Gemi yapımının yaygınlaşması Okyanus,deniz,ormanlar
Gezip görme isteği ile Denizler,göller,plajlar,mağara lar,dağlar,doğal güzelliklerin denilebilir…

SAYFA 195’DEKİ ETKİNLİK-
1.Doğal kaynakların farklı amaçlarla kullanılmasının nedenleri söyleyiniz:
Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin teknolojik imkanlarının farklı olması,Ülkelerin o doğal kaynağa ihtiyaç oranlarının farklı olması ,ülkelerin sosyal ve kültürel yapıları,ülkelerin gelenek ve görenekleri ile alışkanlıkları bu kaynakların kullanımında farklılıklar oluşturur.

2.Doğal kaynakların önemi her ülke için aynı mıdır?
Her ülke için aynı değildir .İhtiyaç duyulma derecesine göre farklılıklar gösterebilir.
SAYFA 201’DEKİ ETKİNLİK-

1.Kobe örneğinden hareketle kıyı alanlarının doldurularak kullanılmasının fayda ve zararlarını çevresel bakış açısı ile sınıfta tartışınız.

Ciddi derecede arazi kazanımı söz konusudur. Bu araziler yerleşme,ulaşım ve ekonomik faaliyetler için kullanılır.
Kıyı ekosisteminin olumsuz etkilenmesine yol açar.Çevre de ve özellikle deniz yaş***** geri dönülemeyecek zararlar verir.Zengin balık alanları ya da ekolojik bakımdan değerli bataklıklar ortadan kalkar.
2.Kobe’nin şehirsel gelişimi ile kıyı alanlarının kullanımı arasındaki ilişkiyi kitabınızdaki resimlerden faydalanarak tartışınız. ….
Nüfusun büyük bir kısmı güneyde Kobe Körfezi ile kuzeyde Rokko Dağları arasında yaklaşık 2-4 km genişliğinde ve 30 km uzunluğundaki dar bir kıyı şeridi üzerinde yaşamaktadır. Bu durum, denizden arazi kazanmayla ilgili olan “Dağdan Denize”projesinin uygulanmasını zorunlu kılmıştır .1980 yılında ise kıyıdan biraz açıkta bir ada oluşturmak amacıyla daha büyük bir proje uygulanmaya başlandı. Şehrin gerisinde yer alan Rokko Dağlarından çıkarılan taş ve toprak kıyıya taşınarak gemiye yüklenmiş ve yaratılması düşünülen arazi, deniz seviyesinde belirinceye kadar Kobe Körfezi’nin sularına boşaltılmıştır. Günümüzde bu adaya ek olarak Rokko Adası ve Kobe Körfezi’nin güneyinde uluslararası uçuşlar için yeni bir havalimanı inşa edilmiştir. Yeni oluşan sahalarda 20 bin kişiyi barındırabilecek dükkân, park, okul vb. olanaklara sahip yüksek binalar yer almaktadır. Projenin bir diğer etkisi de Rokko Dağlarında taş ve toprak çıkarımı sonucu düzleştirilmiş alanlarda “Suma Yeni Şehri” adıyla çok büyük yeni bir şehirsel mekân oluşturulmasıdır.
Sonuç olarak kıyı alanlarının kullanım özellikleri şehirsel gelişimin yönünü tayın etmektedir.şehirsel gelişim deniz içlerine doğru yapılanmaktadır.
SAYFA 202’DEKİ ETKİNLİK-
SORU-1- Kobe örneğine benzer uygulamaları ulusal ve uluslararası perspektifte araştırınız. Benzerlik ve farklılıklarını tartışınız. Ulaştığınız sonuçları sözlü olarak ifade ediniz.
Kobe örneğine benzer benzer çalışma yapan ülkelerden biride HOLLANDA dır.Kobe de arazinin aşırı engebeli olması sonucu denizden toprak kazanılmaya çalışılır.Hollanda’da ise ülke yüzölçümü küçük olduğu için denizden toprak kazanılır bu tür topraklara Polder denilir.
SORU-2- Yakın çevrenizde kıyısı doldurulmuş deniz, akarsu ya da göl alanlarının olup olmadığını araştırarak bu alanların inceleme ve değerlendirmelerini yapınız.
Kıyılarımızda bu tür çalışmalara Karadeniz Bölgesinde yol yapım çalışmalarında görülebilir ülkemizde çok yaygın değildir.
SORU-3- Kıyı alanlarında yapılan kazı ve dolgu çalışmalarını, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile ilişkilendirerek çıkarımlarda bulununuz.
Bu tür planlamalar ciddi planlama ,ekonomik güç ve teknolojik alt yapı ister geri kalmış ülkelerin teknolojik ve ekonomik yapıları bu tür çalışmaları destekleyecek güce sahip değildir.Gelişmiş ülkeler özellikle yüzölçümü bakımından küçük yada arazi engebeli yapıda ise düz arazi miktarı düşükse maddi yapıları iyi olduğu için bu tür çalışmalara girebilmektedirler.

İlgili Konular

11. Sınıf Coğrafya, Sayfa 194-195-201-202

admin — Sun, 11 Oct 2009 15:19:46 +0000

11. Sınıf Coğrafya, Sayfa 194-195-201-202

SAYFA 194’DEKİ ETKİNLİK-

Aşağıdaki tabloda keşifler ve icatlar verilmiştir. Örnekteki gibi bu keşif ve icatların önemini arttırdığı doğal kaynağı yazınız.

Keşif ve icatlar Önemi artan
Bitkiler kültür altına alınması ile Tarım toprağı
Buhar makinesinin icadı ile Kömür ve demirin
Dinamonun icadı ile Akarsuların
Neolitikte hayvanların evcilleştirilmesi Meraların ,toprağın
Gemi yapımının yaygınlaşması Okyanus,deniz,ormanlar
Gezip görme isteği ile Denizler,göller,plajlar,mağara lar,dağlar,doğal güzelliklerin denilebilir…

2.Doğal kaynakların önemi her ülke için aynı mıdır?
Her ülke için aynı değildir .İhtiyaç duyulma derecesine göre farklılıklar gösterebilir.
SAYFA 201’DEKİ ETKİNLİK-

1.Kobe örneğinden hareketle kıyı alanlarının doldurularak kullanılmasının fayda ve zararlarını çevresel bakış açısı ile sınıfta tartışınız.

İlgili Konular

11. Sınıf Coğrafya sayfa 155-168-170-176-178-186

admin — Sun, 11 Oct 2009 15:18:00 +0000

11. Sınıf Coğrafya sayfa 155-168-170-176-178-186-

SAYFA 155’DEKİ ETKİNLİK

Ülke Gelen turist sayısı Dünyadaki payı (%) Turizm Geliri Dünyadaki Payı
Fransa 76 9,4 42,3 6,2
İspanya 55,6 6,9 47,9 7
ABD 49,4 6,1 81,7 12
Çin 46,8 5,8 29,3 4,3
İtalya 36,5 4,5 35,4 5,2
İngiltere 30 3,7 30,4 4,4
Almanya 21,5 2,7 29,2 4,3
Türkiye 20,3 2,5 18,2 2,7
Avusturya 20 2,5 15,5 2,3

1-Akdeniz kıyısındaki ülkelerin dünya turizmindeki yerini yorumlayınız.

Akdeniz kıyısındaki ülkelere bakıldığında dünya turizminde ön planda yer almaktadır.Uygun iklim şartlarına sahip bir bölge olması deniz turizmini cazip kılıcı bir etkide bulunur.Bulunduğu konum itibariyle önemli bir merkez noktası oluşturur.Geçmişten beri Akdeniz çevresinde kurulan uygarlıklar kültürel turizmi olumlu etkiler.Buradaki turizm faaliyetleri biraz mevsimsel özellik göstermektedir.Yaz aylarında ağırlık kazanır.

2-Tabloda belirtilen ülkelerde,gelen turist sayısı ile ülkelerin turizm gelirleri arasındaki ilişkiyi yorumlayınız.

Gelen turist sayıları her zaman için yüksek turizm gelirini ifade etmeyebilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta turizm faaliyetlerinin yıl boyunca yayılabilmesi ve iyi bir tesisleşme,daha fazla gelir getiren turizm kollarının ön plana çıkmasıdır.Çok turist ucuz fiyat kalitesi düşük tesisler den ziyade yüksek kalite belirli bir fiyat standardı ve gelir getiren turizm kollarının ön plana çıkartılması elde edilen kazancı arttırır.Örnek golf turizmi,yat turizmi,safari turları,

3-Hangi ülkede kişi başına bırakılan döviz daha fazladır.

Rakamlar incelendiğinde gelen turist sayısına oranla elde edilen gelir olarak ABD ön plana çıkmaktadır.ABD de turizm faaliyetlerin yıl boyunca yapılması ve kalite standartlarının yüksek olması gelir getiren turizm kollarının tercih edilmesi sebepler, arasında gösterebilir.

SAYFA 168’DEKİ ETKİNLİK

1-Japonya’da yıkıcı depremlerin fazla olmasının nedenleri nelerdir.

Yerküre üzerinde oluşan depremlerin büyüklüğü ve neden oldukları zararlar göz önüne alındığında iki ana deprem kuşağı en çok ilgi çeken bölgelerdir. Bunlardan biri Büyük Okyanusu çevreleyen ve özellikle Japonya üzerinde etkili olan Pasifik Deprem Kuşağı (Yeryüzündeki depremlerin yaklaşık %81′i bu kuşakta meydana gelir.),
diğeri ise Cebelitarık’tan Endonezya adalarına uzanan ve Türkiye’nin de içinde bulunduğu Akdeniz-Himalaya deprem kuşağıdır (%17’si de bu kuşakta oluşur).Genel olarak depremlerin, kabuğu oluşturan levhaların sınırlarında oluştuğu söylenebilir.
Buradan anlaşılacağı gibi Japonya’nın üzerinde bulunduğu adalar aynı zamanda volkanik faaliyetlerin aktif olarak devam ettiği sismik hareketlerin aktif olarak devam ettiği pasifik deprem kuşağı üzerinde yer alan levhaların karşılaşma alanıdır.

SAYFA 170’DEKİ ETKİNLİK

1-Japonya’nın nüfusu neden kıyılarda toplanmıştır.

Japonya yüzölçümü küçük ve iç kesimleri engebeli olan bir ülke olduğu için , ada devleti olduğu için dışarıdan ciddi derecede hammadde aldığı için önemli liman şehirler kıyılarda kurulmuştur…

SAYFA 176’DEKİ ETKİNLİK
TANIM-1
Sanayi Devrimi, Avrupa’da 18. ve 19. yüzyıllarda yeni buluşların üretime uygulanması ve buhar gücüyle çalışan makinaların makinalaşmış endüstriyi doğurması, bu gelişmelerin de
Avrupa’daki sermaye birikimini arttırmasına denir.Üretimde insan ve hayvan gücü yerine buhar gücü ile çalışan makineler kullanılmış ,üretimin şekli ve miktarı değişmiştir. Ev ve atölye tipi üretimden ,büyük fabrikalarda ve büyük miktarlarda üretime geçilmiştir.
TANIM -2
18. yüzyılın ikinci yarısıyla 19. yüzyılın ilk yılları arasında bir seri buluşun, enerji, tekstil, demir, çelik ve ulaştırma üretimlerini etkilemek yoluyla İngiltere’nin üretim karakterinde meydana getirdiği yapısal değişmedir.
Neden pek çok teknik icat İngiltere patentlidir.
Bilime ve eğitime verilen önem,İngiltere’deki özgür ortam,Sanayi devriminin İngiltere’de ortaya çıkması nedeniyle,bu konudaki bilgi birikiminin İngiltere’nin elinde olması gibi sebepler gösterilebilir.
SAYFA 178’DEKİ ETKİNLİK

1.1769′da Arkwright (Arkvrayt) tarafından icat edilen su gücü ile işleyen pamuklu dokuma makinesi

2.Buhar gücünün makineleri çalıştırmak için kullanılması.

3.Sanayileşmenin gerektirdiği icatlar ve teknik buluşların gerçekleşmesi.

4.Ulaşımın gelişmesi.

5.Bilime verilen önem ve bunu destekleyen özgürlükçü ortam.

6.Sömürgecilik.

7.Finans sektörünün gelişmiş olması

8-Buhar kömür ve demirin ortak kullanmı
Sizce sanayinin bu gün ulaştığı boyutlar hangi geliştirici faktörlere dayanmaktadır.
1.Bilim ve teknolojiye verilen önem
2.İletişim ve bilgi paylaşımının kolaylaşması
3.Hammadde ve Pazar alanlarına ulaşımın kolaylaşması,
4.Ticaretin gelişmesi

İngiltere sahip olduğu deniz güzü sayesinde coğrafi keşifler sonrasında doğal kaynakları olan bir çok ülkeyi sömürgeleştirmiştir.Bu ülkelerin doğal kaynaklarını önce yelkenli gemilerle sonrasında buharlı gemilerle kendi ülkesine taşımıştır.Bir ada devleti olan İngiltere Avrupa ana karasına oranla daha elverişli bir coğrafi konuma sahiptir.XIX. yüzyıl başlarında ana karada başlamış olan Derebeylik mücadelesi,mezhep farkı huzursuzlukları,savaşlar gibi siyasi rahatsızlıklardan hiç etkilenmemiş ve siyasi istikrarını erken sağlamıştır.
İngiltere’nin Avrupa karasına oranla daha özgür bir ortama sahip olması birçok bilim,sanat ve fikir adamının bu ülkeye yerleşmesinde ve mesleğini örgürce gerçekleştirmesinde etkili olmuştur.
SORUNUN MADDELEŞTİRİLMİŞ CEVABI:
1.Önemli bir deniz gücüne sahip olması
2.Sömürgecilik yapmaları
3.Coğrafi konumunun uygun olması
4.Bilim ve sanata verilen önem
5.Devlet düzeninin getirdiği özgür ortam
6.Finans sektörünün gelişmiş olması
7.Parlamento, kapitalizm ilkeleri doğrultusunda iç piyasada özgür rekabeti
önleyici bütün engelleri kaldırmış olması
8.Kömür ve demir yönünden zengin yeraltı kaynaklarına sahip olması.
9.Sanayileşmenin gerektirdiği icatlar ve teknik buluşların bu ülkede
gerçekleşmesi.
SAYFA 186’DEKİ ETKİNLİK

1-Hollanda ve Hindistan’da yapılan tarım faaliyetlerini karşılaştırınız ve çıkarımlarda bulununuz.

Hollanda’da gelişmiş tarım(İntansif)Hindistan’da ise gerikalmış tarım (Ekstansif)tarım özellikleri görülür.

Hollanda birim alandan mümkün olduğunca yüksek verim elde eden modern tarım metotlarını kullanan tarımda çalışan kişi sayısının az olduğu ancak tarımsal gelirin ekonomiye katkısının fazla olduğu bir yapı gösterir.

Hindistan’da ise birim alandan düşük verim elde edilen ilkel metotların kullanıldığı tarımsal verimin iklimden etkilendiği tarımda çalışan kişi sayısının fazla olduğu ve tarımsal üretimin ekonomiye katkısının az olduğu bir yapı gösterir.

Modern tarım metotları ülke ihtiyaçlarını karşılamanın yanında yüksek verim özelliği ile ülke ekonomisine de ciddi katkı sağlar.Özellikle uygun tarım koşullarının olmadı gerek iklim gerekse tarım arazisi yeterliliğinin olmadığı gelişmiş ülkeler teknolojik imkanlarını da kullanarak modern tarım metotlarını uygular .Geri kalmış tarım özelliklerinde ana hedef ülke ihtiyaçlarını sağlamaktır.Uygun iklim ve yer şekilleri koşulları olmasına rağmen gelişmişliğini sağlayamayan yoğun nüfuslu ülkeler bu metotu uygular tarımda çalışan kişi sayısı fazladır.

2-Tarımın ülke ekonomilerine etkisini karşılaştırınız.

Hollanda’da tarımın ülke ekonomisine katkısı yüksektir.Geniş arazi yapısına sahip olmamasına rağmen modern tarım sonrası elde ettiği yüksek verim bu ürünlerin dış ülkelere satılması ülke ekonomisine ciddi katkı sağlar.Hollanda tarımı öylesine bir etkinlik olarak değil ekonomik kazanç sağlayacağı bir konuma dönüştürmüştür.

Hindistan da ise tarımdan elde edilen gelirin ülke ekonomisine katkısı düşüktür.Daha çok ülke nüfusunun ihtiyaçlarını karşılandığı bir sektör olarak ön plan çıkar.Modern metotları uygulayamaması elindeki mevcut tarımsal potansiyeli iyi değerlendirememesine sebep olmaktadır.

İlgili Konular

11. Sınıf Coğrafya, sayfa 132-134-135-136-142

admin — Sun, 11 Oct 2009 15:16:46 +0000

11. Sınıf Coğrafya, sayfa 132-134-135-136-142

SAYFA 132’DEKİ ETKİNLİK

Afet Türü TÜRKİYE’NİN COĞRAFİ ÖZELLİKLERİ
Yüzey Şek. İklim Bitki Ört. Jeolojik Yapı Arazi Kul.
Deprem Fay Hatları: Aktif ve Uzun faylar
Sel
Eğimli arazinin çokluğu Fazla yağış Kar erimeleri Bitki örtüsünün tahribi Akarsu yataklarının su akışını engelleyecek şekilde kullanımı
Taşkın Eğimli arazi Faz yağış, Kar erimeleri Bitki örtüsünün tahribi Akarsu yataklarının su akışını engelleyecek şekilde kullanımı
Kütle Hareketleri Eğimli arazi Bol yağış Bitki örtüsünün tahribi Geçirgen arazi yapısı Yamaç kazıları
Çığ Dağlık ve engebeli arazi Kar yağışının yoğun olduğu yerler Orman ve bitki örtüsünden yoksun yerler Titreşim yaratan faaliyetler
Orman Yangınları Dağlık ve engebeli arazi Çok yüksek sıcak ve Kuraklık, Şiddetli Rüzgarlar, Yıldırım düşmesi Yanmaya uygun kuru bitkiler Piknik, enerji nakil hatları, anız yakımı, tarla açma

SAYFA 134’DEKİ ETKİNLİK

TÜRKİYE’DE COĞRAFİ ÖZELLİKLERE GÖRE B**GE ÖRNEKLERİ

FİZİKİ COĞRAFYA ÖZELLİKLERİNE GÖRE B**GELER

A-Yeryüzü şekillerine göre bölgeler:

a)Dağlık bölgeler

1-Karadeniz dağlık bölgesi

2-Toros dağları bölgesi

3-Batı Anadolu dağları bölgesi

4-Doğu Anadolu dağları bölgesi

5-Güneydoğu Anadolu dağları bölgesi

b)Düzlük (ovalık) bölgeler

1-Adana (Çukurova) bölgesi

2-Büyük Menderes Ovası bölgesi

3-Bursa ovası bölgesi

4-Harran ovası bölgesi

5-Bafra ovası bölgesi

B-İklim tipine göre bölgeler

1-Karadeniz iklim bölgesi

2-Akdeniz iklim bölgesi

3-Karasal iklim bölgesi

C-Bitki örtüsüne göre bölgeler

1-Orman bitki örtüsü bölgesi

2-Maki bitki örtüsü bölgesi

3-Bozkır bitki örtüsü bölgesi

4-Çayır bitki örtüsü bölgesi

SAYFA 135’DEKİ ETKİNLİK

BEŞERİ COĞRAFYA ÖZELLİKLERİNE GÖRE B**GELER

A-Nüfus yoğunluğuna göre bölgeler

a)Yoğun Nüfuslu Bölgeler:

1-İstanbul-İzmit çevresi

2-İzmir çevresi

3-Ankara çevresi

4-Adana-Hatay çevresi

5-Zonguldak çevresi

b)Seyrek Nüfuslu Bölgeler:

1-Hakkari ve çevresi

2-Tunceli ve çevresi

3-Tuz gölü çevresi

4-Menteşe yöresi çevresi

5-Gümüşhane çevresi

6-Taşeli platosu çevresi

B-Yerleşim özelliklerine göre bölgeler

a)Kentsel Bölgeler:

1-İzmir ve çevresi

2-Antalya ve çevresi

3-İstanbul ve çevresi

4-Ankara ve çevresi

5-Bursa ve çevresi

b)Kırsal Bölgeler:

1-Giresun ve çevresi

2-Rize ve çevresi

3-Hakkari ve çevresi

4-Nevşehir ve çevresi

5-Kars ve çevresi

SAYFA 136’DEKİ ETKİNLİK

C-Ekonomik özelliklerine göre bölgeler

a)Tarım Bölgesi:

1-Konya-Aksaray ve çevresi

2-Şanlıurfa ve çevresi

3-Edirne ve çevresi

4-Tokat ve çevresi

5-Isparta ve çevresi

b)Sanayi Bölgesi:

1-İstanbul-İzmit ve çevresi

2-İzmir çevresi

3-Adana-Mersin-İskenderun çevresi

4-Ankara-Eskişehir çevresi

5-Kayseri çevresi

c)Maden Bölgesi:

1-Zonguldak ve çevresi

2-Batman ve çevresi

3-Seydişehir ve çevresi

4-Divriği ve çevresi

5-Murgul ve çevresi

d)Serbest Ticaret Bölgesi:

1-Mersin Limanı

2-İstanbul Ticaret bölgesi

3-Antalya Serbest Ticaret Bölgesi

4-İzmir Serbest Ticaret Bölgesi

5-Kayseri Serbest Ticaret Bölgesi

e)Turizm Bölgesi:

1-Antalya ve çevresi

2-Muğla ve çevresi

3-Nevşehir ve çevresi

4-İzmir ve çevresi

5-İstanbul ve çevresi

D-Karma Bölgeler

a)Tarım-Sanayi-Turizm Bölgesi:

1-Adana-Mersin çevresi

2-Aydın-İzmir-Manisa

3-Bursa-Balıkesir

4-Kayseri-Nevşehir

5-Antalya

b) Maden-Sanayi bölgesi

1-Zonguldak-Karabük çevresi

2-Divriği çevresi

3-Seydişehir çevresi

4-Murgul çevresi

5-Batman çevresi

c)Ticaret-Turizm ve Tarım bölgesi

1-İzmir-Manisa çevresi

2-Aydın-Denizli çevresi

3-Mersin-Adana çevresi

4-Antalya çevresi

5- Kayseri-Nevşehir çevresi

SAYFA 142’DAKİ ETKİNLİK

1-Türk Kültürünün Yaşandığı Bağımsız Türk Devletleri ve haritası:

Türkiye Cumhuriyeti
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Azerbaycan
Türkmenistan
Özbekistan
Kazakistan
Kırgızistan
Tacikistan

2-Türklerin yaşadığı bölgelerde iklim şartları ve yer şekillerinin Türk Kültürü üzerindeki Etkileri:

İKLİM
Türk kültürünün ocağı Orta Asya’nın iklim şartları, Türk Kültürüne şekil veren en önemli etkendir. Orta Asya’nın yarı kurak iklim şartları ve iklime bağlı bozkır bitki örtüsü, Türklerde ana geçim kaynağının küçükbaş hayvancılık olmasını zorunlu kılmıştır.Göçebe ve yarı göçebe yaşam tarzına bağlı olarak Türk Kültürü doğmuş ve bütün Dünya’ya yayılmıştır.

İklimin etkilerine ait birkaç örnek;

Sıcak yerlerde ince giyisiler, soğuk yerlerde kalıngiyisiler kullanılır.Yetişen ürünleri ve yemekleri belirler.Sıcak bölgelerdeki erkeklerin başını örtü ile örtmesiTürklerde düğünlerin iklim nedeniyle sonbaharda yapılması.Orta Asya kültüründe zeytinyağı ve pirinç olmaması

SU ÖZELLİKLERİ
Bölgede mevcut olan su şartları bu bir akarsu göl olabilir o bölgede yaşayan insanların geçim kaynakları yaşam tarzları üzerinde etkili olabilir tarımsal faaliyetleri destekleyebilir su kaynakları deniz olarak düşünülürse bölge halkının kültüründe deniz ürünleri ön plana çıkabilir yine denize kıyısı olan ülke insanlarının kişilik özelliklerinde farklı özellikler ön plana çıkabilir.

TOPRAK VE ARAZİ YAPISI
Yerleşmenin toplu veya dağınık olmasını arazi belirler.Bölgedeki toprak , taş ve madenler el sanatı ve takıları etkiler(çini,gümüş,oltu).Düzlü klerde hayvancılığın gelişmesine bağlı olarak dokuma ve kilim üretiminin yaygın olması.Dağların uzanışı nedeniyle İç Anadolu ile kıyılardaki kültürlerin birbirlerinden etkilenmemeleri.Yine bölge ekonomisi için arazinin engebeli olduğu yerler ile düzlük alanlar arasında farklılıklar görülebilir.

3-Türklerin Yaşadıkları bölge bir ada olsaydı Kültürel Özellikleri nasıl olurdu?

Türk Kültürü şimdiki kadar Dünyanın geniş bir alanına yayılamazdı.
Etkileşim alanı daha dar olurdu.
Türk Kültür zenginliği şimdiki kadar geniş içerikli olmazdı.
Türk kültürünü oluşturan örf adetler,ekonomik faaliyetler,yaşamtarzları ve diğer özelliklerinde değişiklikler ve daralma
görülürdü.
Türk kültürünü oluşturan yaşam tarzları ve ekonomik
özelliklerinde deniz özellikleri ön plana çıkardı.

İlgili Konular

11. Sınıf Coğrafya, Sayfa 107-108-113-117-118

admin — Sun, 11 Oct 2009 15:14:58 +0000

11. Sınıf Coğrafya, Sayfa 107-108-113-117-118
SAYFA 107’DEKİ ETKİNLİK –

TÜRKİYE MADEN İHRACAT VE İTHALAT TABLOLARININ KARŞILAŞTIRILMASI-

1-Taş Kömürü İthalatı: Türkiye Taş Kömürü çıkarımının iç ihtiyacı karşılayamadığını gösterir.Yine ülke içi kullanımının fazla olması ithalatta etkilidir.

2-Bazı madenlerin ithal edilmemesinin sebebi: Kendi üretimimizin ihtiyacımızı karşılayabildiğini, ya da alınmayan madenin Türkiyede kullanım alanının olmadığını gösterir.

3-Linyitin az ihraç edilmesinin sebebi: Kalorisi düşük, kalitesiz olması.

4-Bakırın hem ihraç hem de ithal ürünü olması: ihracatta ham bakır ön planda, ithalatta bakırdan yapılan yarı işlenmiş ürünler yer almaktadır. Bu durum bakırın hem ihracat hem de ithalat ürünü yapmaktadır.

SAYFA 108’DEKİ ETKİNLİK-
TÜRKİYE ENERJİ KAYNAKLARI 2005 YILI ÜRETİMİ
VE TÜKETİMİ(TÜİK)
Kitabınızda verilen Türkiye Enerji Üretim ve Tüketim tablolarından faydalanarak aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
1-2005 yılı üretim ve tüketime göre en fazla açık: DOĞALGAZ dadır.(Yaklaşık 27 kat)
2-Toplam üretim ve tüketim değerlerine göre açık en fazla 2005 yılıdır.(66 milyon ton açık var)
3-Enerji ihtiyacımızdaki değişim: sürekli artmaktadır. Enerji kullanım alanlarının çoğalması özellikle kentleşme ve sanayileşme, nüfusun sürekli ve hızlı artması enerji ihtiyacını da artırmaktadır.
4-İhraç ettiğimiz enerji türleri: Asfaltit, Linyit
5-1998 den önceki yıllarda Rüzgar enerjisinin istatistiklerde yer almamasının sebebi üretiminin olmamasıdır.
6-İthal ettiğimiz enerji türleri: Taş kömürü, Linyit, Petrol, Doğalgaz

SAYFA 113’DEKİ ETKİNLİK-

ETKİNLİK
Tablodaki fabrikalar hangi şehirlere kurulmalı ve nedenleri

FABRİKALAR Kurmak İstediğiniz Yer Hammadde Enerji İş Gücü Ulaşım Teknoloji Pazar
Şeker Fabrikası Kayseri x x x x
Konserve Fabrikası Bursa x x x
Zeytinyağı Fabrikası Balıkesir x
Ayçiçeği Yağı Fabrikası Tekirdağ x x
Çay Fabrikası Rize x
Sigara Fabrikası Manisa x x x
Demir-Çelik Fabrikası Sivas x
Pamuklu Dokuma Fabrikası İzmir x x x x x x
Yünlü Dokuma Fabrikası Van x x
Halı ve Kilim Fabrikası Gaziantep x x x
İpekli Dokuma Fabrikası Bursa x x x
Otomobil Fabrikası İzmit x x x x
Tersane İstanbul x x x x x

Çimento Fabrikası Nevşehir
Cam Fabrikası Sinop
Seramik Fabrikası Bilecik
Kereste Fabrikası Kastamonu

SAYFA 117’DEKİ ETKİNLİK-

ETKİLİK

Türkiye Haritasında işaretli şehirlerde hangi sanayi kolları gelişmiştir nedenleri.

Şehir Hangi Sanayi Faaliyetleri Neden
İstanbul Makine, gemi, cam, otomotiv, mobilya, gıda, giyim, tekstil, kimya, deri, meşrubat, yedek parça Ulaşım kolaylığı, pazara yakınlık, işgücü varlığı, sermaye varlığı
İzmit Kağıt, kimya, plastik, rafineri, otomotiv, mobilya Ulaşım, Pazar, sermaye
Bursa Tekstil, otomotiv, gıda, elektronik, lastik, kimya Hammadde, ulaşım, Pazar, işgücü
İzmir Tekstil, giyim, otomotiv, gıda, mobilya, dokuma, toprak ve çimento Hammadde, enerji, ulaşım, Pazar, sermaye
Eskişehir Seramik, makine, yedekparça, şeker, gıda, elektronik Hammadde, ulaşım
Zonguldak Metal, demir-çelik, toprak ve çimento Hammadde, enerji, ulaşım
Karabük Demir-çelik Enerji
Ankara Gıda, şeker, çimento, mobilya, plastik, kimya, tekstil Ulaşım, Pazar, sermaye, işgücü
Konya Gıda, şeker, çimento, giyim, tekstil Hammadde, ulaşım, Pazar,
Kayseri Mobilya, şeker, makine ekipmanı, meşrubat, gıda, giyim, kimya Hammadde, ulaşım, işgücü, Pazar
Mersin Metal, tekstil, giyim, plastik, kimya, gıda Ulaşım, hammadde
Adana Tekstil, giyim, otomotiv, lastik, elektronik Hammadde, ulaşım, Pazar
İskenderun Demir-çelik Ulaşım
Samsun Sigara, metal, şeker, giyim, makine ekipmanı, toprak ve çimento Hammadde, ulaşım, Pazar
Gaziantep Plastik, metal, tekstil, mobilya, Ulaşım, Pazar
Rize Çay, orman ürünleri ve mobilya Hammadde
Erzurum Gıda, çimento, şeker, deri Hammadde

ETKİNLİK-

1-Türkiye’de Sanayinin Geliştiği Yerler

a. Marmara Bölgesinde: İstanbul, İzmit, Adapazarı, Bursa
b. Ege Bölgesinde: İzmir, Denizli, Aydın, Manisa
c. İç Anadolu Bölgesinde: Ankara, Eskişehir, Konya, Kayseri
d. Akdeniz Bölgesinde: Adana, Mersin, Kahramanmaraş, İskenderun
e. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde: Gaziantep
f. Karadeniz Bölgesinde: Samsun, Zonguldak, Karabük
g. Doğu Anadolu Bölgesinde: Erzurum, Elazığ

Türkiye’de sanayinin geliştiği yerlerde sanayinin gelişme nedenleri:
Nüfusun Kalabalık olması; Pazarlama kolaylığı ve İşgücü temin kolaylığı
Ulaşım Kolaylığı; hammadde ve mamul maddelerin kolaylıkla taşınabileceği her türlü taşıma imkânlarının varlığı.
İklim şartlarının uygunluğu (özellikle kıyı bölgelerdeki yoğunlaşmada iklim şartlarının uygunluğu önemli bir etkendir)

2- Türkiye’de en yaygın sanayi kolu:

Gıda Sanayi

Sebebi:
Hammaddesinin her yerde bol miktarda bulunması ve insanların temel besin ürünleri olduğu için gıda ürünlerine talebin fazla olması.
Gıda sanayisinin kuruluş yeri genel olarak hammaddeye bağlıdır. Örneğin; et ve süt ürünleri üretim yerlerinde işlenmeli, uzak mesafelere taşınıp işlenmesi üründe bozumalara sebep olur.

3- Kıyı ve İç Bölgelerin sanayi durumlarının karşılaştırılması:

Kıyı bölgeler sanayi faaliyetleri bakımından daha zengindir. Kıyı bölgeler sanayi faaliyetleri için daha uygun şartlara sahiptirler. Özellikle ılıman iklim şartları ve ulaşım kolaylığı kıyı bölgelerde sanayinin daha çok gelişmesini sağlamaktadır.

4- Şeker Fabrikalarının her yerde yaygın olmasının sebebi:

Şeker fabrikalarının hammaddesi olan şekerpancarının uzak mesafelere taşınmasının ekonomik olmaması (yükte ağır, pahada hafif hammadde) nedeniyle, şeker fabrikalarının şekerpancarı üretim yerlerinin yakınlarına yapılmasını gerektirmiştir. Bu da her yerde şeker fabrikasının yaygın olarak kurulmasını sağlamıştır.

5- Orman ürünleri sanayisinin orman olmayan yerlerde de kurulmasının sebebi:

Orman ürünleri hammaddesinin kolay taşındığı için her yerde fabrikası kurulabilir. İç bölgelerde tüketim yerlerine yakınlık nedeniyle kolaylıkla gelişmektedir.

SAYFA 118’DEKİ ETKİNLİK-

1-Türkiye’de Sanayinin Geliştiği Yerler

Türkiye’de sanayinin geliştiği yerlerde sanayinin gelişme nedenleri:

Nüfusun Kalabalık olması; Pazarlama kolaylığı ve İşgücü temin kolaylığı
Ulaşım Kolaylığı; hammadde ve mamul maddelerin kolaylıkla taşınabileceği her türlü taşıma imkânlarının varlığı.
İklim şartlarının uygunluğu (özellikle kıyı bölgelerdeki yoğunlaşmada iklim şartlarının uygunluğu önemli bir etkendir)

2-Türkiye’de en yaygın sanayi kolu:-

Gıda Sanayi

Sebebi:Hammaddesinin her yerde bol miktarda bulunması ve insanların temel besin ürünleri olduğu için gıda ürünlerine talebin fazla olması.
Gıda sanayisinin kuruluş yeri genel olarak hammaddeye bağlıdır. Örneğin; et ve süt ürünleri üretim yerlerinde işlenmeli, uzak mesafelere taşınıp işlenmesi üründe bozumalara sebep olur.

3-Kıyı ve İç Bölgelerin sanayi durumlarının karşılaştırılması:

4- Şeker Fabrikalarının her yerde yaygın olmasının sebebi:

5-Orman ürünleri sanayisinin orman olmayan yerlerde de kurulmasının sebebi:

Orman ürünleri hammaddesinin kolay taşındığı için her yerde fabrikası kurulabilir.İç bölgelerde tüketim yerlerine yakınlık nedeniyle kolaylıkla gelişmektedir.Çabuk bozulma özelliği yoktur taşınmada dayanıklıdır.